• Tentoonstelling: NMBS, bezet bedrijf: Tussen collaboratie en verzet (Yannik van Praag)
  Tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog is de rol van de NMBS tijdens de Duitse bezetting eindelijk grondig historisch onderzocht. Op verzoek van de federale regering en de Senaat is het CegeSoma (Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij), onder leiding van zijn directeur, Nico Wouters, in 2019 een onderzoek gestart om de betrokkenheid van de Belgische spoorwegen bij de collaboratie te achterhalen, en meer bepaald bij de deportatietransporten (dwangarbeiders, politieke gevangenen, Joden en Roma en Sinti) vanuit België en de regio Nord-Pas-de-Calais. Het rapport dat in december 2023 aan de Senaat werd voorgelegd, werd gevolgd door de publicatie van een monografie getiteld Bezet bedrijf. De oorlogsgeschiedenis van de NMBS, die in het voorjaar van 2024 verscheen, evenals een tentoonstelling die in september 2025 in het museum Train World werd geopend: NMBS, bezet bedrijf: tussen collaboratie en verzet.
  
  
• Film:The Disappearance of Josef Mengele: De grote verdwijntruc van ‘The Angel of Death’ van de geneeskunde (Brecht Capiau)
  Mengele. De naam alleen al roept spontaan de gruwelijke experimenten op die de beruchte nazidokter uitvoerde op nietsvermoedende patiënten in het concentratiekamp van Auschwitz. In de populaire cultuur na de Tweede Wereldoorlog vervelde de man tot het favoriete spotbeeld van vele schrijvers, cineasten en striptekenaars als die een ‘gekke wetenschapper’ nodig hadden in hun werk. De mens Mengele werd een karikatuur en later een monster. Het is het lot dat vele nazi’s te wachten stond in de naoorlogse maatschappij. Maar wie was Hauptsturmführer Josef Mengele nu echt? Kirill Serebrennikov’s The Disappearance of Josef Mengele, een verfilming van het gelijknamige boek van Olivier Guez, licht slechts een tipje van de sluier op en houdt het midden tussen een karakterstudie enerzijds en een flirt met nazisploitation anderzijds.
  
  
  
• Boek: Engineered for Mass Murder – The Nazi Gas Vans: 1939–1945 (Frédéric Crahay)
  Engineered for Mass Murder, op 24 juni 2025 uitgegeven door de Tiergarten4Association e.V., wordt gepresenteerd als een baanbrekend werk over de nazi-gaswagens, met voor het eerst vijftien verifieerbare foto’s van een gaswagen. De auteur, Cameron Alistair Munro, is een onafhankelijke Britse onderzoeker gevestigd in Berlijn, medeoprichter van de Tiergarten4Association e.V., die hij in 2005 samen met de inmiddels overleden Poolse onderzoeker Artur Hojan oprichtte met als doel de naziperitocide (het doden van ‘nutteloze monden’) en de verbanden daarvan met de Holocaust te bestuderen en te documenteren. Cameron Munro is tevens uitvoerend producent en historisch adviseur van de documentaire The Quiet Village, geregisseerd door Ashton Gleckman, die het verhaal vertelt van Kulmhof, het eerste nazi-vernietigingscentrum, en waarvan de release gepland staat voor 2026. Er moet meteen worden benadrukt dat Munro geen academisch historicus is — hij is niet verbonden aan een universitaire instelling — en dat het boek in eigen beheer is uitgegeven door de vereniging die hij zelf leidt. Deze elementen doen geen afbreuk aan het werk, maar vragen wel om een aandachtige lezing van de validatieprocedures.

Interview: Tal Bruttmann (Interview door Frédéric Crahay)
Tal Bruttmann heeft zich geprofileerd als specialist op het gebied van de Holocaust en het antisemitisme in Frankrijk in de twintigste eeuw en tijdens het Vichyregime. Zijn werk richt zich op het antisemitische beleid in Frankrijk tijdens de oorlog, evenals op de Endlösung in Europa. Tot zijn belangrijkste werken behoren La Logique des bourreaux (2003), dat gebaseerd is op een systematische analyse van de archieven van het departement Isère en gewijd is aan de uitroeiing van de Joden door de Sicherheitsdienst van Grenoble, en Au bureau des Affaires juives (2006), waarin de toepassing van de antisemitische wetgeving door de Franse overheid onder Vichy wordt geanalyseerd. In 2000 en 2001 leidde hij met name het wetenschappelijk onderzoek voor de onderzoekscommissie van de stad Grenoble naar de onteigening van Joodse bezittingen in Isère tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tal Bruttmann neemt ook deel aan de werkzaamheden van de Fondation pour la Mémoire de la Shoah. Meer recentelijk heeft hij mede leiding gegeven aan onderzoek naar de microgeschiedenis van de Holocaust en heeft hij zich in het bijzonder verdiept in visuele bronnen met Un album d’Auschwitz. Comment les nazis ont photographié leurs crimes (2023), een werk dat het gebruik van SS-foto’s als historische bronnen ontrafelt. In 2025 publiceerde hij, samen met de Duitse historicus Christoph Kreutzmüller, Auschwitz. L’image comme source.

Portfolio: Het kamp van Esterwegen en zijn memoriaal (Pierre Mortier)
Hoewel het één van de eerste nazi-concentratiekampen was en meer dan de helft van de Belgische NN (Nacht und Nebel) gevangenen er verbleef – wie kent het kamp van Esterwegen?

Herinneringswoorden: Marc Bloch (1886-1944) (Agnès Graceffa)

• Inleiding (Frédéric Crahay)
  
  
• Libische soldaten in Sicilië tijdens de Eerste Wereldoorlog: een voorbeeld van omgekeerd koloniaal contact (François Dumasy)
  
  
• Het Franse koloniale rijk in de strategie van het Derde Rijk (1936-1945) (Chantal Metzger – van Kote)
  
  
• Colonial memories and moral change: Interactions between collective representations of the colonial past and discourses of morality in Belgium (1960-2020) (Louise Ballière)

• Vorige
• Volgende